ଚତୁର୍ଧା ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ

ଚତୁର୍ଧା ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ପିତ ଭୋଗ କେବଳ ଖାଦ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହା ଭକ୍ତି, ପ୍ରେମ ଓ ଅର୍ପଣର ଦିବ୍ୟ ପ୍ରତୀକ — ଯାହାକୁ ମହାପ୍ରସାଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ପୁରୀ ମନ୍ଦିରର ରୋଷେଇଘରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ବିଶାଳ ପ୍ରକାରର ବ୍ୟଞ୍ଜନ, ଯାହାକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ପ୍ରକାରର ଭୋଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ ।

ଆସନ୍ତୁ, ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ମେନୁକୁ ଦେଖିବା ।

ଏହି ଭୋଗ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରଭାତୀ ବଲ୍ଲଭ ଭୋଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମୁଖ୍ୟ ଅନ୍ନ ଭୋଗ ଏବଂ ପିଠା-ମିଠା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ନିବେଦନ ସ୍ଥାନ ପାଏ । ଚତୁର୍ଧା ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅର୍ପଣଗୁଡ଼ିକରେ ଚାଉଳ, ଡାଲି, ସବ୍ଜି, ଦୁଗ୍ଧପଦାର୍ଥ, ଫଳ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଓଡ଼ିଆ ପିଠା-ମିଠାର ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳେ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଗ ଅଲଗା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଅର୍ପଣର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଭକ୍ତି, ସମର୍ପଣ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ନିବେଦନର ଗଭୀର ଭାବ ରହିଛି । JustKalingaରେ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ବିଷୟରେ ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ ।

ଚତୁର୍ଧା ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ବଲ୍ଲଭ ଭୋଗ: ପ୍ରଭାତୀ ଖାଦ୍ୟ

ଦିନର ପ୍ରଥମ ଭୋଗ, ଯାହା ହେଉଛି ଭଗବାନଙ୍କ ହାଲୁକା ପ୍ରଭାତୀ ଆହାର । ଏହି ଭୋଗ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ପବିତ୍ର ଉପଚାର (ପଞ୍ଚୋପଚାର) ସହିତ ଅର୍ପିତ ହୁଏ ।

ସାଧାରଣତଃ ଏଥିରେ ଥାଏ —

• ମିଠା: ପାଗଖାଇ, କୋରା, ଖୁଆପେଡା ।

• ଫଳ: ପକା କଦଳୀ, ସେବ, କମଳା, ନଡ଼ିଆ କଣ୍ଡା ଓ ଡାବ ।

• ଦୁଗ୍ଧପଦାର୍ଥ: ଦହି, ଘିଅ, ମକ୍ଖନ ।

• ଧାନ୍ୟ: ଚୁଡ଼ାଭଜା, ଚୁଡ଼ାଘସା ।

2. ଅନ୍ନ ଭୋଗ: ରାଜସିକ ମହାଭୋଜ

ଏହା ମୁଖ୍ୟ ଭୋଗ — ସଙ୍ଖୁଡ଼ି ଭୋଗ — ଯାହା ହେଉଛି ଭଗବାନଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜାସନ୍ନ । ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଭାତ, ଡାଲି ଓ ସବ୍ଜିର ସୁସ୍ୱାଦୁ ପକାଳା ଏଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ ।

• ଭାତ ପକାଳା: ଘିଅଭାତ, କାନିକା, ଖିଚୁଡ଼ି ।

• ଡାଲି: ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଡାଲି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଆ ଡାଲମା ।

• ସବ୍ଜି ପକାଳା: ବେସରା, ମହୁରା, ସନ୍ତୁଳା, ଖଟା ।

• ଭଜା: କଦଳୀ, ପଟୋଳ, ଓଲ୍‌ ପରି ସବ୍ଜିର ଭଜା ।

ଏହି ମହାଭୋଜ ଷୋଡଶୋପଚାର ସହିତ ଅର୍ପିତ ହୁଏ । ଘରେ ଭକ୍ତମାନେ ଏହି ପରମ୍ପରାକୁ ଅନୁସରି, କାଂସା ଥାଳିରେ ଭୋଗ ଦେଇ, ପୁରୀର ଭଳି ପବିତ୍ର ଅନୁଭୂତି ପାଇପାରନ୍ତି ।

3. ପିଠା ଭୋଗ: ବିଶେଷ ମିଠା ପ୍ରସାଦ

ପରମ୍ପରାଗତ ଓଡ଼ିଆ ପିଠା ଓ ମିଠା, ଯାହା ଯେକୌଣସି ପର୍ବର ଅଭିନ୍ନ ଅଂଶ, ଏହି ବର୍ଗରେ ଆସେ ।

• ଭଜା ପିଠା: କାକରା, ଆରିସା, ଗଜା ।

• ଭାପା ପିଠା: ଏଣ୍ଡୁରି ।

• ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମିଠା: କାନ୍ତି, ମଥାପୁଲି, ମଗଜା ଲାଡୁ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଗନ୍ନାଥ ବଲ୍ଲଭ ।

ପ୍ରଭାତୀ ହାଲୁକା ଭୋଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରାଜସିକ ମହାଭୋଜ ଓ ପିଠା-ମିଠା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅର୍ପଣ ହେଉଛି ସ୍ୱାଦ, ପରମ୍ପରା ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ — ଭକ୍ତିମୟ ପ୍ରେମର ଉତ୍ସବ ।

ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ !