ଏକ ଦିବ୍ୟ ସକାଳ: ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ନୀତି

ଜଗତର ନାଥ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ କେତେକ ସୁନ୍ଦର ଓ ପ୍ରାଚୀନ ରୀତିନୀତିରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ, ଯାହାକୁ “ନୀତି” କୁହାଯାଏ। ମନ୍ଦିରର ଦ୍ଵାର ଫିଟିବାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରାତ୍ରିର ପହୁଡ଼ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦୈନନ୍ଦିନ ନୀତି ଏକ ଭବ୍ୟ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଆୟୋଜନ, ଯାହା ସେବାୟତମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଥିବା ଗଭୀର ଭକ୍ତି ଓ ସମ୍ମାନର ପ୍ରମାଣ ଦେଇଥାଏ।

ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ଦୈନନ୍ଦିନ ନୀତି ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ଓ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ନୀତିକୁ ଦେଖିବା: ତାହା ହେଉଛି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଜାଗରଣ ଓ ସ୍ନାନ।

୧. ମଇଲମ ଓ ତଡ଼ପଲାଗି: ଏକ ନୂତନ ଆରମ୍ଭ
ଦିନର ସର୍ବପ୍ରଥମ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି “ମଇଲମ”। ଏଥିରେ ପୂର୍ବ ରାତ୍ରିରୁ ଲାଗି ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ଫୁଲମାଳ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାରକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ବାହାର କରାଯାଏ। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଶରୀରରେ ବାସି ଫୁଲ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଏହାପରେ, ଦିଅଁମାନଙ୍କୁ ଏକ ସରଳ, ଜାଲି ସଦୃଶ ସୂତା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇ ଦିଆଯାଏ ଯାହାକୁ “ତଡ଼ପ” କୁହାଯାଏ। ଏହା ସେମାନଙ୍କୁ ସକାଳର ସ୍ନାନ ବା “ଅବକାଶ” ନୀତି ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଏ।

୨. ଅବକାଶ: ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାନ
“ଅବକାଶ ନୀତି” ହେଉଛି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଘଷିବା ଓ ସ୍ନାନ କରିବାର ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ପ୍ରାତଃକାଳୀନ ନୀତି। ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯତ୍ନର ସହିତ କରାଯାଉଥିବା ଏକ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଜଟିଳ ପ୍ରକ୍ରିୟା।

ପୂଜକମାନେ ପ୍ରଥମେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସାମଗ୍ରୀ ଯେପରିକି ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ, କର୍ପୂର, ଚନ୍ଦନ, ମହୁ, କ୍ଷୀର, ଦହି ଏବଂ କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗଛରୁ ତିଆରି ବିଶେଷ ଦାନ୍ତକାଠି ଆୟୋଜନ କରନ୍ତି। ଏହି ନୀତିର ସବୁଠାରୁ ଅନନ୍ୟ ଦିଗ ହେଉଛି ଯେ ଦିଅଁମାନଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ ନାହିଁ। ଏହା ବଦଳରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଅଁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ବଡ଼ ପିତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ରଖାଯାଏ ଏବଂ ସେହି ଦର୍ପଣରେ ଥିବା ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ସ୍ନେହର ସହିତ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ।

ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ପ୍ରଥମେ ଚନ୍ଦନ ଲେପନ କରାଯାଏ ଏବଂ ପରେ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, ଯେପରିକି:

• କ୍ଷୀର

• ଦହି

• ଘୃତ (ଘିଅ)

• ମଧୁ (ମହୁ)

• ଶର୍କରା ଜଳ (ଗୁଡ଼ ପାଣି)

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅର୍ପଣ ସମୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ। ଶେଷରେ, ପୂଜକମାନେ ପବିତ୍ର “ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ” ପାଠ କରିବା ସମୟରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ସ୍ନାନ କରାନ୍ତି।

ସ୍ନାନ ପରେ, ସେବକମାନେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଶରୀରକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ପୋଛି ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ଦିନ ପାଇଁ ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି। ଦିବ୍ୟ ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ସ୍ନାନ କରାଇବାର ଏହି ସୁନ୍ଦର ରୀତି ସେବାର ଏକ ଗଭୀର ପ୍ରତୀକ। ଯେଉଁ ଭକ୍ତମାନେ ନିଜ ଘରେ ଏହି ସେବା ଭାବନା ଆଣିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେମାନେ ଦର୍ପଣ ଓ ପାତ୍ର ପରି ପାରମ୍ପରିକ ପିତ୍ତଳ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀରେ ନିଜର ଦୈନିକ ପୂଜା କରି ପୁରୀର ପବିତ୍ର ରୀତିନୀତି ସହିତ ଅଧିକ ସଂଯୁକ୍ତ ଅନୁଭବ କରିପାରିବେ।

ଏହି ଅବକାଶ ନୀତିକୁ ଦୂରରୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ହୃଦୟରେ ଶାନ୍ତି ଓ ଭକ୍ତି ଭରିଯାଏ, ଯାହା ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିନ ପାଇଁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ବାତାବରଣ ସୃଷ୍ଟି କରେ।

ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ